بیانیه انجمن دانشگاه صنعتی شريف (سوتا)
درباره محدودیتهای فزاینده بر ارتباطات مدنی، علمی و فرهنگی ایرانیان
در شرایطی که جامعه ایرانی در داخل و خارج از ایران، بیش از هر زمان دیگری به ارتباط، گفتوگو، همکاری علمی و فرهنگی و حفظ پیوندهای انسانی نیاز دارد، شاهد گسترش اقداماتی از سوی حکومت های آمریکا و ایران هستیم که این ارتباطات را محدود و دشوارتر میکنند. دو عرصه از اين محدوديت ها عبارتند از:
۱. طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» در ایران
مجلس شورای اسلامی اخیراً کلیات طرح «مقابله با نفوذ بیگانگان» را تصویب کرده است. در زمان انتشار این بیانیه، جزئیات نهایی طرح هنوز به تصویب نرسیده است؛ با این حال، متن منتشرشده دامنه بسیار گستردهای از فعالیتها و ارتباطات را دربرمیگیرد.
در ماده ۱ متن پیشنهادی، اصل فعالیتها و ارتباطات اشخاص حقیقی و حقوقی با اشخاص و کارگزاران خارجی، در صورتی که به تشخیص قانون موجب «تضعیف فرهنگ ایرانی اسلامی» یا «تسهیل نفوذ و سلطه بیگانه» شود، ممنوع اعلام شده است..
در متن منتشرشده، دامنه موضوعات حتی به همکاریهای علمی و دانشگاهی، دریافت بورس و فرصت مطالعاتی، شرکت در کنفرانسها و همایشهای علمی، فعالیتهای فرهنگی و هنری، انتشار آثار، ارتباط با رسانههای خارجی و فعالیتهای مدنی نیز کشیده شده است. همچنین سازوکارهایی برای ثبت و نظارت بر برخی ارتباطات خارجی پیشبینی شده است.
چنین رویکردی این خطر را ایجاد میکند که مرز میان جاسوسی و همکاری عادی علمی، میان فعالیت سازمانیافته سیاسی و فعالیت مدنی، و میان ارتباط فرهنگی و «نفوذ» بیش از پیش مخدوش شود.
ما بر این باوریم که امنیت ملی با قطع ارتباط جامعه با جهان به دست نمیآید. دانشگاه، فرهنگ، علم و جامعه مدنی ذاتاً بر ارتباط، تبادل تجربه و گفتوگو استوارند. تبدیل این ارتباطات به موضوعی امنیتی، بيش از هر چيز میتواند فضای زندگی مدنی را بستهتر، اعتماد اجتماعی را ضعیفتر و هزینه فعالیت علمی و فرهنگی را بیشتر کند.
۲. گسترش تحریمها و محدودیتهای فزاینده از سوی ایالات متحده
در سوی دیگر، جامعه ایرانی با گسترش روزافزون تحریمهای ایالات متحده نیز روبهروست. در ماههای اخیر، دامنه و آثار عملی مقررات تحریمی به حوزههایی رسیده است که ارتباط مستقیم با زندگی علمی، فرهنگی و مدنی ایرانیان دارد.
یکی از نمونههای مهم، تعلیق مجوز عمومی اوفک (General License G) از 24 آگوست امسال است. مجوزی که پیش از آن، در چارچوب شرايط و محدوديت های مشخص، برخی تبادلات دانشگاهی و ارائه یا دریافت برخی خدمات آموزشی میان موسسات و افراد مرتبط با ايران و آمريکا را مجاز میکرد. تعلیق این مجوز، در کنار سایر مقررات موجود، ابهام و ریسک بیشتری برای دانشگاهها، پژوهشگران، استادان و دانشجویانی ایجاد میکند که قصد برقراری ارتباطات علمی سازنده با ایران یا نهادهای مرتبط با جامعه علمی ایران را دارند.
پی آمد این وضعیت تنها متوجه دولت یا نهادهای اقتصادی ایران نیست. یکی از آثار مهم و کمتر مورد توجه، خودتحریمی مؤسسات و نهادهای علمی خارج از ایران است؛ به این معنا که یک دانشگاه يا مرکز پژوهشی ممکن است برای جلوگیری از خطر نقض مقررات آمریکا، از ادامه ارتباطات یا همکاریهايی که در اصل ماهیتی علمی، فرهنگی یا مدنی دارد خودداری کند.
جامعه ایرانی نباید قربانی محدودیتهای دو سویه شود
تنگناها و فشارهای داخلی با برچسبهایی مانند «نفوذ» از یک سو و تحريم ها و محدوديت ها در عرصه های علمی و فرهنگی از سوی ديگر، ارتباط شهروندان و نهادهای ايرانی تبار را با دانشگاهها، انجمنها، رسانهها، نهادهای فرهنگی و جامعه مدنی جهان دشوار و پرهزينه می کند.
.این وضعیت بهویژه برای ایرانیان خارج از کشور نگرانکننده است؛ چرا که انجمنهای علمی، فرهنگی، صنفی و اجتماعی ایرانیان در خارج از کشور اساساً با هدف ایجاد پل میان افراد، دانشگاهها و جوامع مختلف شکل گرفتهاند. این نهادها نباید به دلیل ارتباط با ایران یا ایرانیان داخل کشور، در معرض سوءظن یا محدودیت قرار گیرند.
ایرانیان داخل و خارج از کشور به اندازه کافی از پی آمدهای تنشهای سیاسی و اقتصادی آسیب دیدهاند. ما به هر دو سوی این روند اعتراض داریم و خواهان آن هستیم که پلهای ارتباطی جامعه ایرانی با جهان حفظ و تقویت شود، نه اینکه به نام امنیت یا فشار سیاسی، یکی پس از دیگری از میان برود.
برای حفظ پلها، نه ساختن دیوارها
ما خواهان آنیم که:
- ارتباطات علمی و دانشگاهی از مداخلات امنیتی و سیاسی مصون بماند؛
- فعالیت انجمنهای مدنی، فرهنگی و علمی با سوءظن امنیتی مواجه نشود؛
- قوانین داخلی ایران، در صورت تصویب، دارای تعاریف دقیق، روشن و قابل پیشبینی باشند و ارتباطات عادی شهروندان را جرمانگاری نکنند؛
- دستورالعمل ها و مقررات دولت آمريکا باید مسیرهای روشن، قابل پیشبینی و عملی برای فعالیتهای مجاز علمی، فرهنگی و مدنی فراهم کنند.
- و مهمتر از همه، جامعه ایرانی در داخل و خارج از کشور به عنوان بخشی از راهحل دیده شود، نه بخشی از تهدید.
ما معتقدیم امنیت پایدار نه از انزوای جامعه، بلکه از اعتماد، ارتباط آزاد، گردش دانش، گفتوگو و مشارکت مدنی حاصل میشود.
جامعه مدنی، دانشگاه و فرهنگ نباید میدان جنگ سیاستها باشند.
انجمن دانشگاه صنعتی شريف (سوتا)
Statement by the Sharif University of Technology Association (SUTA)
On the Growing Restrictions on the Civil, Scientific, and Cultural Engagement of Iranians
At a time when Iranian society, both inside and outside Iran, needs communication, dialogue, scientific and cultural cooperation, and the preservation of human connections more than ever, we are witnessing growing measures by the governments of the United States and Iran that make such connections increasingly difficult and constrained. Two areas of particular concern are:
1. The “Countering Foreign Influence” Bill in Iran
The Iranian Parliament has recently approved the general principles of a bill entitled “Countering Foreign Influence.” At the time of this statement, the final details of the bill have not yet been approved. Nevertheless, the published draft encompasses a very broad range of activities and interactions.
Article 1 of the draft prohibits activities and interactions by individuals and legal entities with foreign persons and agents when, under the terms of the bill, such activities are deemed to “undermine Iranian-Islamic culture” or “facilitate foreign influence and domination.”
The published draft extends its scope to areas including scientific and academic cooperation, receiving scholarships and research fellowships, participating in scientific conferences and symposia, cultural and artistic activities, publication of works, interaction with foreign media, and civil society activities. It also provides mechanisms for the registration and monitoring of certain forms of interaction with foreign entities.
Such an approach risks further blurring the boundaries between espionage and legitimate academic cooperation, between organized political activity and civil society engagement, and between cultural exchange and what may be characterized as “foreign influence.”
We believe that national security cannot be achieved by cutting society off from the rest of the world. Universities, science, culture, and civil society are inherently built upon communication, exchange of knowledge and experience, and dialogue. Turning such interactions into matters of national security can, above all, further restrict civic space, weaken social trust, and increase the costs of scientific and cultural activities.
2. The Expansion of U.S. Sanctions and Growing Restrictions
At the same time, Iranian society is facing the expanding scope of U.S. sanctions. In recent months, the practical impact of sanctions regulations has increasingly extended into areas directly affecting the scientific, cultural, and civic lives of Iranians.
One significant example is the suspension, effective August 24 of this year, of OFAC’s General License G. Prior to its suspension, General License G authorized, subject to specified conditions and limitations, certain academic and educational activities involving Iran that would otherwise have been prohibited by the Iranian Transactions and Sanctions Regulations (ITSR). The suspension means that activities relying specifically on General License G can no longer be conducted under that authorization unless another applicable authorization, exemption, or specific license is available. This change may create additional legal uncertainty and compliance risks for universities, researchers, faculty members, and students seeking to maintain legitimate academic and educational connections involving Iran. It may also encourage institutions to adopt a more cautious approach to such activities, including activities that are fundamentally academic, scientific, or educational rather than governmental or political in nature.
The consequences of this situation are not limited to the Iranian government or economic institutions. One important and less frequently recognized consequence is self-restriction by academic institutions outside Iran: universities and research centers may refrain from continuing relationships or collaborations that are fundamentally scientific, cultural, or civic in nature in order to avoid the risk of violating U.S. sanctions regulations.
Iranian Society Should Not Become the Victim of Restrictions Imposed from Both Sides
Domestic constraints and pressure, imposed under labels such as “foreign influence” on the one hand, and sanctions and restrictions affecting scientific and cultural engagement on the other, make it increasingly difficult and costly for Iranian citizens and Iranian diaspora organizations to maintain connections with universities, associations, media organizations, cultural institutions, and civil society around the world.
This situation is particularly concerning for Iranians living outside Iran. Scientific, cultural, professional, and social associations established by Iranians abroad are fundamentally intended to build bridges among individuals, universities, and communities across borders. Such organizations should not be subjected to suspicion or restrictions simply because they maintain connections with Iran or with Iranians inside the country.
Iranians inside and outside Iran have already suffered enough from the consequences of political and economic tensions. We object to both sides of this growing pattern of restrictions and call for the bridges connecting Iranian society with the rest of the world to be preserved and strengthened, rather than being dismantled one by one in the name of security or political pressure.
Preserving Bridges, Not Building Walls
We call for:
- Scientific and academic exchanges to remain protected from undue security and political interference;
- Civil society, cultural, and scientific associations not to be treated with presumptive security suspicion;
- Any new legislation in Iran, if adopted, to contain precise, clear, and predictable definitions and not criminalize ordinary and legitimate interactions by citizens;
- U.S. government regulations and guidance to provide clear, predictable, and practical pathways for permitted scientific, cultural, and civic activities; and
- Most importantly, Iranian society, both inside and outside the country, to be regarded as part of the solution, rather than as part of the threat.
We believe that lasting security is not achieved through the isolation of society, but through trust, open communication, the free exchange of knowledge, dialogue, and civic participation.
Civil society, universities, and culture should not become battlegrounds for political policies.
Sharif University of Technology Association (SUTA)
